← Όλα τα άρθρα

Πριν από περίπου επτά χρόνια, μέσα στη νύχτα, ένα από τα σκυλιά μου, κουτάβι τότε, εμφάνισε αίμα στα ούρα του. Δεν είμαι κτηνίατρος, αλλά η εμπειρία μου με τους σκύλους με είχε οδηγήσει στην υποψία μιας ουρολοίμωξης. Είχα παρατηρήσει ότι, όταν ουρούσε, το σώμα του ερχόταν σχεδόν σε επαφή με το έδαφος και θεωρούσα πιθανό να είχε αναπτύξει κάποια λοίμωξη.

Η σύντροφός μου εκείνη την εποχή πανικοβλήθηκε, όπως άλλωστε θα συνέβαινε με πολλούς ανθρώπους που βλέπουν ξαφνικά αίμα στα ούρα του ζώου τους. Παρότι θα προτιμούσα να περιμένουμε λίγες ώρες και να επικοινωνήσουμε με την κτηνίατρό μας, αποφασίσαμε να επισκεφθούμε μια από τις ιδιωτικές κτηνιατρικές κλινικές που προσφέρουν υπηρεσίες όλο το εικοσιτετράωρο.

Η εικόνα ήταν εντυπωσιακή. Ένα πραγματικό ξενοδοχείο πολυτελείας, με υπέροχους καναπέδες, υποδοχή, αρκετό προσωπικό και μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας. Ένας χώρος σχεδιασμένος να σου δημιουργεί την αίσθηση ότι βρίσκεσαι εκεί όπου μπορούν να αντιμετωπιστούν τα πάντα.

Ακολούθησε μια σειρά εργαστηριακών εξετάσεων και διαγνωστικών ελέγχων, με το συνολικό κόστος της επίσκεψης να φτάνει περίπου τα 450 ευρώ.

Η τελική διάγνωση;

Ουρολοίμωξη.

Μια διάγνωση που είχα υποψιαστεί από την πρώτη στιγμή. Ασφαλώς, το αίμα στα ούρα μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικές παθήσεις και ο κτηνίατρος οφείλει να τις διερευνήσει. Εκείνο όμως που εξακολουθώ να αναρωτιέμαι είναι πόσο αναγκαία ήταν η έκταση των εξετάσεων που πραγματοποιήθηκαν και κατά πόσο το κόστος τους ανταποκρινόταν στις πραγματικές ανάγκες του περιστατικού.

Γιατί κάπου εδώ αρχίζει μια συζήτηση που αρνούμαι να εγκαταλείψω.

Η αγάπη του ανθρώπου για τον σκύλο του έχει μετατραπεί σε ένα εξαιρετικά πρόσφορο πεδίο εμπορικής εκμετάλλευσης. Και μαζί της αξιοποιείται εμπορικά κάτι ακόμη ισχυρότερο: η ενοχή.

Η ενοχή ότι ίσως δεν κάνεις αρκετά. Ότι, αν αρνηθείς μια εξέταση, μπορεί να θέσεις σε κίνδυνο τη ζωή του ζώου σου. Ότι η οικονομική σου αδυναμία αποτελεί ένδειξη ανεπαρκούς αγάπης ή υπευθυνότητας.

Και κάπως έτσι, ο άνθρωπος που αγαπάει το πλάσμα που έχει δίπλα του θα κόψει τον λαιμό του για να εξασφαλίσει όσα χρήματα του ζητηθούν, πολλές φορές χωρίς να έχει ούτε τη γνώση ούτε την ψυχραιμία να αξιολογήσει αν όλα όσα του προτείνονται είναι πράγματι απαραίτητα.

Έχω γνωρίσει κτηνιάτρους από τη δεκαετία του ’80 μέχρι σήμερα. Οι παλαιότεροι στον χώρο των σκύλων θα θυμούνται μια εποχή κατά την οποία ο κτηνίατρος στηριζόταν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στην κλινική παρατήρηση, στην εμπειρία του και στην προσεκτική εξέταση του ζώου. Υπήρχαν άνθρωποι που μπορούσαν να αναγνωρίσουν ένα πρόβλημα κοιτάζοντας τον σκύλο από τρεις ή τέσσερις διαφορετικές πλευρές, πριν αποφασίσουν ποια πρόσθετη διερεύνηση χρειαζόταν.

Σήμερα η τεχνολογία έχει προσφέρει τεράστιες δυνατότητες στη διάγνωση και στη θεραπεία, δυνατότητες που αναμφίβολα σώζουν ζωές. Ωστόσο, παρακολουθώ μια ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση από τις εργαστηριακές εξετάσεις και τον τεχνολογικό εξοπλισμό, με οικονομικές απαιτήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις μοιάζουν να ξεπερνούν κάθε λογικό όριο.

Δεν γνωρίζω πόσο συχνά πίσω από αυτή την πρακτική υπάρχει εμπορική σκοπιμότητα. Γνωρίζω όμως πολύ καλά το αποτέλεσμα: ένας άνθρωπος με έναν συνηθισμένο μισθό μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με οικονομική καταστροφή επειδή αρρώστησε ο σκύλος του.

Φτάνουμε στο σημείο να ευχόμαστε να μη γρατζουνιστεί το ζώο μας, μήπως και βρεθούμε μπροστά σε έναν λογαριασμό εκατοντάδων ή χιλιάδων ευρώ, με εξετάσεις που κανείς μας δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει, επειδή πάντοτε υπάρχει η πιθανότητα να εντοπίσουν κάτι σοβαρότερο.

Και τότε ποια επιλογή έχεις; Να διακινδυνεύσεις την υγεία του σκύλου σου ή να διακινδυνεύσεις τη δική σου οικονομική επιβίωση;

Αρχίζουμε να πλησιάζουμε επικίνδυνα σε μια πραγματικότητα που γνωρίζουμε ήδη από την ανθρώπινη υγεία.

Έχεις χρήματα; Έχεις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσεις όσα χρειάζεσαι. Δεν έχεις; Αρχίζεις να διαπραγματεύεσαι ακόμη και τα αυτονόητα.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 μέχρι σήμερα έχουμε ακούσει αμέτρητες εξαγγελίες για την προστασία των ζώων, για προγράμματα, χρηματοδοτήσεις, φιλοζωικές δράσεις, εκστρατείες ενημέρωσης και διαχείριση αδέσποτων. Εκατομμύρια ευρώ έχουν περάσει μέσα από αυτόν τον χώρο, με τη δημόσια συζήτηση να περιστρέφεται σχεδόν πάντοτε γύρω από το καλό των ζώων.

Πού βρίσκεται όμως το αντίκρισμα όλων αυτών των προσπαθειών στην καθημερινότητα του μέσου ανθρώπου; Πόσο ευκολότερο είναι σήμερα να προσφέρει αξιοπρεπή φροντίδα στον σκύλο του; Πόσο πιο προσβάσιμη έχει γίνει η κτηνιατρική περίθαλψη;

Και, τελικά, πόσοι από εκείνους που διαχειρίστηκαν πόρους και ευκαιρίες στο όνομα της φιλοζωίας ενδιαφέρθηκαν πραγματικά για τον άνθρωπο που καλείται να πληρώνει;

Γιατί γύρω από τον σκύλο έχει δημιουργηθεί πλέον μια ολόκληρη οικονομία. Κτηνιατρικές υπηρεσίες, τροφές, εξοπλισμός, εκπαίδευση, φιλοξενία, προϊόντα και υπηρεσίες κάθε είδους. Σε αυτή την αγορά δραστηριοποιούνται φυσικά άνθρωποι με γνώσεις, επαγγελματική ευσυνειδησία και πραγματικό ενδιαφέρον για τα ζώα. Υπάρχουν όμως και επενδυτές που αντιμετωπίζουν τον συγκεκριμένο χώρο πρωτίστως ως επιχειρηματική ευκαιρία, χωρίς απαραίτητα να έχουν καμία ουσιαστική σχέση με τον σκύλο.

Και γιατί να μην το κάνουν, από τη στιγμή που έχουν αντιληφθεί πόσο πρόθυμος είναι ο άνθρωπος να θυσιάσει ακόμη και τη δική του ευημερία για να προστατεύσει ένα ζώο που αγαπά;

Το ιδιαίτερα ενοχλητικό είναι ότι σχεδόν τα πάντα μπορούν να δικαιολογηθούν κάτω από την ίδια σημαία: το καλό του σκύλου.

Μόνο που θα πρέπει κάποιος να έχει παραιτηθεί από κάθε διάθεση κριτικής σκέψης για να μη βλέπει ότι, δίπλα στην πραγματική φροντίδα και στην επιστημονική πρόοδο, αναπτύσσεται και μια αγορά στην οποία η αγάπη αποτελεί εξαιρετικά αποδοτικό οικονομικό εργαλείο.

Δημοσιεύω το βίντεο μιας κοπέλας από το TikTok, η οποία περιγράφει μια πραγματική προσωπική εμπειρία. Χωρίς τα δικά μου δημοσιογραφικά τεχνάσματα, χωρίς προσπάθεια να δημιουργήσει εντυπώσεις, μεταφέρει το αδιέξοδο στο οποίο μπορεί να βρεθεί ένας άνθρωπος όταν χρειάζεται κτηνιατρική περίθαλψη για το ζώο του.

Και αυτή η ιστορία δεν είναι μοναδική.

Άνθρωποι καλούνται καθημερινά να πάρουν δύσκολες αποφάσεις για τη ζωή και την υγεία των τετράποδων συντρόφων τους, προσπαθώντας ταυτόχρονα να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα για τη δική τους επιβίωση.

Εάν η απάντηση της κοινωνίας είναι ότι όποιος δεν διαθέτει μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ στην τράπεζα δεν πρέπει να αποκτήσει σκύλο, τότε, με την ίδια λογική, όποιος δεν διαθέτει μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ δεν θα πρέπει να αποκτήσει ούτε παιδί.

Και αυτό δεν απέχει πολύ από την οικονομική πραγματικότητα που βρίσκεται πίσω από τη βαθιά δημογραφική κρίση της χώρας μας. Οικογένειες που διστάζουν να αποκτήσουν παιδιά, άνθρωποι που δυσκολεύονται να συντηρήσουν το σπίτι τους, πολίτες που αναβάλλουν ακόμη και τις προσωπικές τους ανάγκες υγείας, επειδή το κόστος της καθημερινότητας καταναλώνει πλέον το μεγαλύτερο μέρος των δυνατοτήτων τους.

Οι οικονομικοί δείκτες μπορεί να ευημερούν στα χαρτιά. Οι άνθρωποι όμως εξαντλούνται, καταβάλλοντας καθημερινά δυνάμεις που πολλές φορές δεν διαθέτουν πλέον.

Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα παρατηρώ κάτι που με ενοχλεί ίσως περισσότερο από την ίδια την οικονομική εκμετάλλευση.

Τη σταδιακή υποχώρηση της κοινωνικής αντίστασης απέναντί της.

Άνθρωποι που άλλοτε θυμόμασταν να κρατούν ψηλά τη σημαία της ηθικής μοιάζουν σήμερα να έχουν χαμηλώσει το κοντάρι μέχρι το έδαφος. Έχουμε συνηθίσει να αποφεύγουμε τις δυσάρεστες αλήθειες, να προτιμούμε μια βολική ανάρτηση που θα συγκεντρώσει μερικά «μου αρέσει», αντί να μιλήσουμε για καταστάσεις που ενδεχομένως θα ενοχλήσουν ανθρώπους του ίδιου μας του επαγγελματικού ή κοινωνικού περιβάλλοντος.

Ο Έλληνας που κάποτε αντιδρούσε όταν αισθανόταν ότι αδικείται ή γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, σήμερα μοιάζει ολοένα συχνότερα να αποδέχεται τη θέση που του έχουν επιφυλάξει. Κι όσο η οικονομική πίεση μεγαλώνει, τόσο λιγότερη ενέργεια του απομένει για να αντισταθεί.

Δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι κάποια κοινωνία θα ξυπνήσει ξαφνικά και θα διεκδικήσει συλλογικά όλα όσα θεωρούσε κάποτε αυτονόητα.

Φοβάμαι περισσότερο ότι οδεύουμε προς μια σταδιακή κοινωνική κατάρρευση, στην οποία οι άνθρωποι θα εξακολουθούν εξωτερικά να λειτουργούν, να εργάζονται, να πληρώνουν, να καταναλώνουν και να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους, ενώ στην πραγματικότητα θα έχουν εξαντλήσει προ πολλού τα ψυχικά, σωματικά και οικονομικά τους αποθέματα.

Ο σύγχρονος άνθρωπος μοιάζει να στηρίζεται όρθιος με τεχνητά μέσα, προσπαθώντας να επιβιώσει μέσα σε ένα περιβάλλον που έχει πάψει να υπολογίζει τις πραγματικές του αντοχές.

Το πώς καταφέρνουμε ακόμη να στεκόμαστε στα πόδια μας είναι μια άλλη, πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.

Εκείνο που με ενδιαφέρει σήμερα είναι να μην αποδεχθούμε ως φυσιολογικό ότι η αγάπη για έναν σκύλο μπορεί να μετατρέπεται σε οικονομική παγίδα, ούτε ότι η δυνατότητα να του προσφέρουμε περίθαλψη πρέπει να αποτελεί προνόμιο όσων διαθέτουν υψηλά εισοδήματα.

Γιατί ο πολιτισμός μιας κοινωνίας δεν αποτυπώνεται μόνο στο πόσο αγαπά τα ζώα, αλλά και στο κατά πόσο επιτρέπει στους ανθρώπους να τα φροντίζουν χωρίς να χρειάζεται να καταστραφούν οικονομικά.

Και αυτό είναι κάτι που οφείλουμε επιτέλους να συζητήσουμε, ακόμη κι αν κάποιοι δεν αντέχουν να αντικρίζουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη που τους τοποθετούμε μπροστά.

Δείτε το βίντεο