← Όλα τα άρθρα

Υπάρχουν φορές που η σύγκριση με τον γείτονα είναι άβολη. Και ίσως γι’ αυτό είναι χρήσιμη. Το Kangal σήμερα είναι ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους σκύλους της Τουρκίας. Ένας μεγάλος ποιμενικός σκύλος προστασίας κοπαδιών, άρρηκτα συνδεδεμένος με την περιοχή Kangal της επαρχίας Sivas και τόσο βαθιά ενσωματωμένος στη σύγχρονη τουρκική ταυτότητα ώστε στο επίσημο πρότυπο της Διεθνούς Κυνολογικής Ομοσπονδίας περιγράφεται ως ο «εθνικός σκύλος» της Τουρκίας.

Αν όμως περιοριστούμε σε αυτό, χάνουμε ίσως το πιο ενδιαφέρον μέρος της ιστορίας. Γιατί το Kangal δεν αποτελεί μόνο μια παλιά τοπική φυλή που κάποια στιγμή αναγνωρίστηκε διεθνώς. Είναι επίσης ένα εξαιρετικό παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί όταν η προστασία ενός αυτόχθονου σκύλου παύει να αποτελεί αποκλειστική υπόθεση μερικών εκτροφέων και μετατρέπεται σταδιακά σε υπόθεση θεσμών, επιστήμης και κράτους.

Και η ιστορία αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για εμάς στην Ελλάδα. Όχι επειδή πρέπει να εξιδανικεύσουμε οτιδήποτε τουρκικό. Ούτε επειδή οι Τούρκοι εκτροφείς υπήρξαν κάποια ευτυχισμένη οικογένεια χωρίς συγκρούσεις και διαφορετικές απόψεις. Το αντίθετο. Η ιστορία του Kangal περιλαμβάνει διαφωνίες, ανταγωνιστικές αντιλήψεις για τη φυλή, αντιπαραθέσεις για τον Anatolian Shepherd και συγκρούσεις που πέρασαν τα σύνορα της Τουρκίας. Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται αλλού: οι διαφωνίες δεν σταμάτησαν τον στόχο.

Πριν από το Kangal υπήρχε ο σκύλος

Όταν μιλάμε για αρχαίες φυλές σκύλων χρειάζεται πάντοτε κάποια αυτοσυγκράτηση. Σχεδόν κάθε παλιά φυλή συνοδεύεται από ιστορίες που τη μεταφέρουν χιλιάδες χρόνια πίσω, σε αρχαίους στρατούς, αυτοκρατορίες και μυθικούς μολοσσούς. Ο Kangal δεν αποτελεί εξαίρεση.

Στην τουρκική παράδοση υπάρχουν αναφορές που συνδέουν μεγάλους ποιμενικούς σκύλους της Ανατολίας με πολύ παλιότερες εποχές, με τους Οθωμανούς, ακόμη και με αρχαιότερους πολιτισμούς της περιοχής. Όμως η επιστημονικά έντιμη απάντηση είναι διαφορετική: δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια την απώτερη γενεαλογική προέλευση του σημερινού Kangal.

Αυτό το αναγνωρίζει ακόμη και το σημερινό επίσημο πρότυπο της Διεθνούς Κυνολογικής Ομοσπονδίας. Η ιστορία των σκύλων προστασίας κοπαδιών είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανακατασκευαστεί με βεβαιότητα.

Η πιθανότερη γενική εικόνα συνδέει τους μεγάλους ποιμενικούς σκύλους της Ανατολίας με πληθυσμούς σκύλων που ακολούθησαν νομαδικές και κτηνοτροφικές κοινωνίες επί αιώνες. Σκύλοι που δεν δημιουργήθηκαν για εκθέσεις μορφολογίας αλλά για μια πολύ συγκεκριμένη δουλειά: να ζουν μαζί με τα κοπάδια και να τα προστατεύουν απέναντι σε πραγματικούς θηρευτές.

Η περιοχή της Sivas και ιδιαίτερα το Kangal συνδέθηκαν σταδιακά με έναν αρκετά χαρακτηριστικό πληθυσμό τέτοιων σκύλων. Εδώ βρίσκεται και κάτι ουσιαστικό για την κατανόηση της φυλής. Ο άνθρωπος της Ανατολίας δεν ξεκίνησε με ένα γραπτό πρότυπο και προσπάθησε να κατασκευάσει τον κατάλληλο σκύλο. Πρώτα υπήρχε η λειτουργία. Μετά ήρθε η φυλή.

Το περιβάλλον, τα κοπάδια, οι αποστάσεις, οι θηρευτές και η ανθρώπινη επιλογή διαμόρφωσαν επί γενεές έναν λειτουργικό πληθυσμό. Πολύ αργότερα η σύγχρονη κυνολογία επιχείρησε να περιγράψει αυτόν τον πληθυσμό με τα εργαλεία της καθαρόαιμης εκτροφής. Και ακριβώς εκεί αρχίζουν τα προβλήματα.

Το παράδοξο του Anatolian Shepherd

Το 1989 η Διεθνής Κυνολογική Ομοσπονδία είχε ήδη αναγνωρίσει τη φυλή με αριθμό 331 ως Çoban Köpeği, δηλαδή «ποιμενικός σκύλος», με τη διεθνή ονομασία Anatolian Shepherd Dog, δηλαδή «Ποιμενικός της Ανατολίας».

Επομένως είναι λάθος να λέμε ότι «η Τουρκία κατάφερε να βάλει τον Kangal στην FCI το 2018». Η πραγματική ιστορία είναι πιο περίπλοκη.

Στη δυτική κυνολογία είχε διαμορφωθεί η αντίληψη ενός ευρύτερου Anatolian Shepherd, ενός σκύλου της Ανατολίας κάτω από την ομπρέλα του οποίου μπορούσαν να ενταχθούν διαφορετικοί τουρκικοί ποιμενικοί τύποι. Στην Τουρκία όμως αναπτύχθηκε διαφορετική αντίληψη. Ο Kangal, ο Akbaş, δηλαδή ο «λευκοκέφαλος», και άλλοι πληθυσμοί δεν θεωρήθηκε ότι αποτελούν απλώς διαφορετικές εμφανίσεις μιας ενιαίας φυλής που η Δύση μπορούσε να ονομάσει Anatolian Shepherd.

Και εδώ αρχίζει μια διαδικασία που θα διαρκέσει δεκαετίες.

Το κράτος μπαίνει στην ιστορία

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία βρίσκεται ήδη στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το 1992 η κρατική TİGEM – Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü, δηλαδή η Γενική Διεύθυνση Αγροτικών Επιχειρήσεων, ξεκίνησε οργανωμένη δραστηριότητα διατήρησης και εκτροφής Kangal και Akbaş.

Στο κρατικό αγρόκτημα Karacabey μεταφέρθηκαν Kangal από την περιοχή της Sivas και ακολούθησε οργανωμένη διαδικασία επιλογής. Από το 1996 άρχισε η διάθεση σκύλων με πιστοποίηση και γενεαλογική παρακολούθηση.

Αυτό είναι σημαντικό για έναν πολύ απλό λόγο. Δεν έχουμε πλέον μόνο ιδιώτες που προσπαθούν να διατηρήσουν έναν τύπο σκύλου. Το ίδιο το κράτος διατηρεί αναπαραγωγικό πληθυσμό.

Και αυτή η δραστηριότητα δεν εξαφανίστηκε όταν πέρασε η μόδα. Κρατικές εγκαταστάσεις της TİGEM εξακολουθούν να διατηρούν Kangal στο πλαίσιο προστασίας των ζωικών γενετικών πόρων της χώρας.

1997: ο σκύλος αποκτά τουρκικό πρότυπο

Το επόμενο κρίσιμο βήμα έρχεται το 1997. Το Türk Standardları Enstitüsü, δηλαδή το Τουρκικό Ινστιτούτο Προτύπων, εκδίδει το TS 12172 – Kangal Köpeği Standardı, δηλαδή το Πρότυπο Σκύλου Kangal.

Είκοσι ένα χρόνια πριν από την τελική αλλαγή του προτύπου της FCI, η Τουρκία διαθέτει πλέον δικό της επίσημο πρότυπο για το ποιος σκύλος θεωρείται Kangal.

Η λεπτομέρεια αυτή είναι σημαντικότερη από όσο φαίνεται. Για να ζητήσεις κάποτε από έναν διεθνή οργανισμό να δεχθεί ότι ο Kangal είναι συγκεκριμένη τουρκική φυλή και όχι απλώς μία παραλλαγή ενός γενικού Anatolian Shepherd, πρέπει πρώτα να είσαι σε θέση να απαντήσεις εσύ ο ίδιος στην ερώτηση: τι ακριβώς είναι Kangal;

Η Τουρκία άρχισε να δημιουργεί αυτή την απάντηση θεσμικά.

Από τον εκτροφέα στη νομοθεσία

Στις αρχές της επόμενης δεκαετίας η υπόθεση προχώρησε ακόμη περισσότερο. Στην τουρκική νομοθετική επεξεργασία για τη βελτίωση των ζωικών φυλών εμφανίζεται ρητά η ανάγκη προστασίας των τοπικών ζωικών γενετικών πόρων της χώρας.

Και ανάμεσα στα παραδείγματα αναφέρεται ονομαστικά ο Kangal, μαζί με άλλους χαρακτηριστικούς τουρκικούς ζωικούς πληθυσμούς. Η εξαγωγή τέτοιου γενετικού υλικού μπορούσε να υπαχθεί σε άδεια του αρμόδιου υπουργείου.

Από εδώ και πέρα είναι δύσκολο να υποστηρίξει κανείς ότι πρόκειται αποκλειστικά για κυνολογική υπόθεση. Ο Kangal έχει αρχίσει να αντιμετωπίζεται ως ζωικός γενετικός πόρος της χώρας.

Η τοπική κοινωνία δεν μένει έξω

Παράλληλα κινητοποιείται η ίδια η περιοχή Kangal. Η τοπική διοίκηση συμμετέχει σε διαδικασίες κατοχύρωσης, στην προβολή της φυλής και στην προσπάθεια να συνδεθεί θεσμικά το όνομα Kangal με τον συγκεκριμένο σκύλο.

Το 2001 καταγράφεται σχετική αίτηση και το 2002 η διαδικασία δημοσιοποιείται επισήμως.

Εδώ βλέπουμε να σχηματίζεται κάτι που θα αποδειχθεί καθοριστικό: τοπική διοίκηση, κρατικοί οργανισμοί, εκτροφείς και επιστήμονες δεν κάνουν απαραίτητα το ίδιο πράγμα, αλλά κινούνται προς τον ίδιο τελικό προορισμό, τη διατήρηση και κατοχύρωση της φυλής.

2003: από την παράδοση στην επιστήμη

Το 2003 διοργανώνεται το πρώτο διεθνές συμπόσιο για τον Kangal. Και εδώ αρχίζει να αλλάζει η ποιότητα του επιχειρήματος.

Δεν αρκεί πλέον το «αυτός είναι ο σκύλος μας και τον έχουμε εδώ πολλές γενιές». Αρχίζει η προσπάθεια επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Στο συμπόσιο παρουσιάζονται εργασίες που αφορούν την ιστορία, τη μορφολογία και ακόμη και τη δυνατότητα χρησιμοποίησης μοριακών μεθόδων για τη διερεύνηση της ταυτότητας του Kangal.

Και τα επόμενα χρόνια η έρευνα προχωρά.

Μπορεί η γενετική να ξεχωρίσει τον Kangal;

Το 2005 δημοσιεύεται έρευνα με τον χαρακτηριστικό τίτλο Genetic evidence for the distinctness of Kangal dogs, δηλαδή Γενετικά στοιχεία για τη διακριτότητα των σκύλων Kangal.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 100 μικροδορυφορικούς γενετικούς δείκτες συγκρίνοντας Kangal, Akbaş, τουρκικούς λαγωνικούς και άλλους πληθυσμούς.

Τα αποτελέσματα υποστήριζαν ότι ο Kangal αποτελεί γενετικά διακριτό πληθυσμό. Την ίδια περίοδο πραγματοποιούνται και άλλες έρευνες με μιτοχονδριακό DNA. Το 2009 δημοσιεύονται επιπλέον δεδομένα.

Και το 2013 μια ευρύτερη μελέτη γενετικής ποικιλότητας αυτόχθονων τουρκικών σκύλων καταλήγει σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον συμπέρασμα: Kangal και Akbaş εμφανίζονται ως διαφορετικοί γενετικοί πληθυσμοί και, σύμφωνα με τους συγγραφείς, η γενική συγχώνευση των τουρκικών ποιμενικών σκύλων κάτω από την ονομασία «Anatolian» ή «Turkish Shepherd Dog», δηλαδή «Ποιμενικός της Ανατολίας» ή «Τουρκικός Ποιμενικός», δεν ανταποκρίνεται σωστά στη γενετική πραγματικότητα που κατέγραψαν.

Ξαφνικά η τουρκική θέση απέναντι στο δυτικό Anatolian Shepherd δεν στηρίζεται μόνο στην παράδοση. Αποκτά και επιστημονικά επιχειρήματα.

Ένα πανεπιστήμιο αποκλειστικά για την έρευνα της φυλής

Το 2005 ιδρύεται στο Cumhuriyet University, δηλαδή το Πανεπιστήμιο Cumhuriyet της Sivas, ειδικό Kangal Köpeği Araştırma ve Yetiştirme Merkezi, δηλαδή Κέντρο Έρευνας και Εκτροφής Σκύλου Kangal.

Και δεν πρόκειται για έναν ιδιωτικό όμιλο φίλων της φυλής.

Η δημιουργία και λειτουργία του κέντρου αποκτά θεσμική υπόσταση μέσω δημοσίευσης στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Ανάμεσα στους σκοπούς του είναι η διατήρηση του Kangal μέσω σωστής επιλογής, η μελέτη της υγείας, της αναπαραγωγής και των συνθηκών διαβίωσής του, αλλά και η μεταφορά γνώσης προς δημόσιους και ιδιωτικούς εκτροφείς.

Κάπου εδώ έχουμε πλέον σχεδόν ολόκληρη την εικόνα. Κρατικά αγροκτήματα, εθνικό πρότυπο, τοπική διοίκηση, νομοθετική προστασία, πανεπιστημιακή έρευνα, γενετική τεκμηρίωση και εκτροφείς.

Αλλά λείπει ακόμη ένα κομμάτι. Ο φορέας που θα μεταφέρει όλα αυτά στη διεθνή κυνολογία.

Η KIF και η δημιουργία εθνικής κυνολογικής γραμμής

Η Köpek Irkları ve Kinoloji Federasyonu – KIF, δηλαδή η Ομοσπονδία Φυλών Σκύλων και Κυνολογίας της Τουρκίας, είναι ίσως το καθοριστικό τελευταίο κομμάτι.

Γιατί η KIF δεν περιορίστηκε στην έκδοση γενεαλογιών και στη διοργάνωση εκθέσεων.

Στο καταστατικό της περιλαμβάνεται ρητά ως σκοπός η πραγματοποίηση των απαραίτητων ενεργειών ώστε οι αυτόχθονες τουρκικές φυλές που δεν έχουν ακόμη διεθνώς κατοχυρωμένο πρότυπο να αναγνωριστούν και να καταγραφούν διεθνώς στο όνομα της Τουρκίας, με προτεραιότητα την FCI.

Αυτό αποτελεί τεράστια αλλαγή επιπέδου. Η διεθνής τύχη μιας αυτόχθονης φυλής δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως πρόβλημα του ομίλου της συγκεκριμένης φυλής. Αποτελεί αποστολή του εθνικού κυνολογικού φορέα.

Και το Kangal αποκτά τόσο ισχυρό συμβολικό ρόλο ώστε το κεφάλι του βρίσκεται στο ίδιο το έμβλημα της KIF.

Υπήρχαν όμως καβγάδες;

Βεβαίως. Και εδώ πρέπει να είμαστε απολύτως δίκαιοι απέναντι στην ιστορία.

Δεν υπήρξε κάποια μαγική τουρκική ομοψυχία. Υπήρξαν διαφορετικές αντιλήψεις για το ποιος σκύλος αποτελεί πραγματικό Kangal, για τη σχέση του με άλλους ποιμενικούς πληθυσμούς, για τα μορφολογικά χαρακτηριστικά που πρέπει να γίνονται αποδεκτά και, κυρίως, για τη σχέση Kangal και Anatolian Shepherd.

Η σύγκρουση υπήρξε ιδιαίτερα έντονη στο εξωτερικό. Εκτροφείς και οργανώσεις που επί δεκαετίες εξέτρεφαν Anatolian Shepherd θεωρούσαν ότι είχαν ήδη μία καθιερωμένη φυλή με γενεαλογίες πολλών γενεών. Απέναντί τους βρέθηκαν όσοι υποστήριζαν την τουρκική θέση ότι ο Kangal αποτελεί συγκεκριμένη φυλή και ότι το Anatolian Shepherd ήταν ουσιαστικά μια δυτική κατασκευή που συγχώνευσε διαφορετικούς τουρκικούς πληθυσμούς.

Οι συγκρούσεις έφτασαν σε κυνολογικούς οργανισμούς της Βρετανίας, της Αυστραλίας και άλλων χωρών. Και οι συνέπειές τους υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Ο αμερικανικός κυνολογικός οργανισμός, για παράδειγμα, εξακολουθεί να αναγνωρίζει τον Anatolian Shepherd Dog. Επομένως η απόφαση της FCI δεν αποτελεί κάποια παγκόσμια επιστημονική ετυμηγορία ότι όλες οι άλλες απόψεις εξαφανίστηκαν. Αποτελεί την επίσημη κυνολογική θέση της FCI.

Και αυτή η διάκριση είναι σημαντική.

Τότε πώς τα κατάφεραν;

Εδώ βρίσκεται κατά τη γνώμη μου το σημαντικότερο μάθημα ολόκληρης της ιστορίας.

Δεν τα κατάφεραν επειδή σταμάτησαν να τσακώνονται. Τα κατάφεραν επειδή οι τσακωμοί δεν απέκτησαν δικαίωμα βέτο πάνω στον τελικό στόχο.

Η διατήρηση του Kangal είχε ήδη ξεφύγει από τα όρια μιας παρέας εκτροφέων. Το κράτος διατηρούσε γενετικό πληθυσμό, υπήρχε εθνικό πρότυπο, υπήρχε νομοθετικό πλαίσιο προστασίας γενετικών πόρων, υπήρχε πανεπιστημιακή έρευνα, υπήρχαν γενετικές μελέτες, υπήρχε εθνικός κυνολογικός φορέας και υπήρχε πλέον συγκεκριμένος διεθνής στόχος.

Οι εκτροφείς μπορούσαν να συνεχίσουν να διαφωνούν. Ο στόχος όμως δεν ξαναγύριζε κάθε φορά στο μηδέν.

Η Τουρκία μπαίνει στην FCI

Η θεσμική εξέλιξη της KIF μέσα στην FCI έχει επίσης ενδιαφέρον.

Το 2015 η Τουρκία προάγεται από συμβαλλόμενο εταίρο σε συνδεδεμένο μέλος της FCI. Το 2017 η KIF γίνεται πλήρες μέλος.

Και το 2018 συμβαίνει αυτό που είχε προετοιμαστεί επί χρόνια.

Η Γενική Επιτροπή της FCI εγκρίνει στις 15 Ιουνίου νέο πρότυπο για τη φυλή αριθ. 331. Το προηγούμενο Çoban Köpeği / Anatolian Shepherd Dog, δηλαδή «Ποιμενικός Σκύλος / Ποιμενικός της Ανατολίας», αντικαθίσταται από Kangal Çoban Köpeği, δηλαδή Ποιμενικός Σκύλος Kangal.

Η χώρα προέλευσης καταγράφεται πλέον ρητά ως Τουρκία.

Η ημερομηνία δημοσίευσης του νέου επίσημου προτύπου είναι 25 Ιουνίου 2018.

Εδώ πρέπει να επαναλάβουμε κάτι σημαντικό. Το Kangal δεν εμφανίστηκε ξαφνικά στην FCI το 2018. Η φυλή αριθ. 331 υπήρχε ήδη από το 1989 ως Anatolian Shepherd Dog.

Αυτό που πέτυχε η τουρκική πλευρά ήταν διαφορετικό και κατά μία έννοια δυσκολότερο: κατάφερε να πείσει την FCI να εγκαταλείψει τον προηγούμενο διεθνή ορισμό και να δεχθεί την τουρκική αντίληψη για την ταυτότητα της φυλής.

Και μετά την αναγνώριση δεν είπαν «όλοι χωράνε»

Αυτό ίσως είναι ακόμη πιο χαρακτηριστικό της αποφασιστικότητας με την οποία εφαρμόστηκε η νέα γραμμή.

Μετά την αλλαγή του 2018 έπρεπε να αποφασιστεί τι θα συμβεί με τους ήδη καταγεγραμμένους Anatolian Shepherd. Η θέση της KIF ήταν ότι ένας τέτοιος σκύλος μπορούσε να καταχωριστεί ως Kangal εφόσον ανταποκρινόταν στο νέο πρότυπο.

Δεν μετατράπηκαν δηλαδή αυτομάτως όλοι οι Anatolian Shepherd σε Kangal.

Η αλλαγή προκάλεσε αντιδράσεις. Αλλά η FCI είχε πλέον αποφασίσει. Ο αριθμός 331 αντιστοιχούσε στον Kangal.

Και το κράτος συνέχισε

Το 2018 ο τότε υπουργός Γεωργίας και Δασών Bekir Pakdemirli επισκέφθηκε τις κρατικές εγκαταστάσεις στο Karacabey.

Η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου αναφερόταν στους Kangal και Akbaş ως σημαντικούς γενετικούς πόρους της Ανατολίας και συνέδεε την κρατική εκτροφή τους με τη μεταβίβαση αυτής της κληρονομιάς στις επόμενες γενιές.

Οι κρατικές εγκαταστάσεις συνεχίζουν να εκτρέφουν Kangal. Τα ερευνητικά ιδρύματα συνεχίζουν να ασχολούνται με τη φυλή. Και η KIF δεν σταμάτησε στον Kangal. Η ίδια λογική εφαρμόζεται πλέον και σε άλλες γηγενείς τουρκικές φυλές, όπως Akbaş, Zerdava και Aksaray Malaklısı.

Άρα το Kangal δεν ήταν απλώς μια τυχαία επιτυχία. Αποτέλεσε μέρος μιας ευρύτερης αντίληψης: οι αυτόχθονες φυλές αποτελούν ζωικό, γενετικό και πολιτιστικό κεφάλαιο της χώρας και η διεθνής κατοχύρωσή τους αποτελεί εθνική υπόθεση.

Και κάπου εδώ πρέπει να κοιτάξουμε τον εαυτό μας

Δεν γράφω όλα αυτά επειδή ξαφνικά απέκτησα κάποιον ιδιαίτερο θαυμασμό για την τουρκική κρατική πολιτική. Ούτε για να μετατρέψω έναν σκύλο σε ακόμη ένα επεισόδιο του ατελείωτου ελληνοτουρκικού ανταγωνισμού.

Το ακριβώς αντίθετο.

Γράφω αυτή την ιστορία επειδή δίπλα μας υπάρχει ένα παράδειγμα από το οποίο μπορούμε να πάρουμε κάτι χρήσιμο. Και έχουμε δικούς μας σκύλους να προστατεύσουμε.

Έχουμε τον Ελληνικό Ποιμενικό. Έχουμε τον Μολοσσό της Ηπείρου. Έχουμε τον Κρητικό Λαγωνικό. Έχουμε και άλλους ελληνικούς πληθυσμούς για τους οποίους άνθρωποι αγωνίζονται εδώ και χρόνια.

Και φυσικά έχουμε διαφωνίες. Ποιος είναι ο σωστός τύπος; Ποιο πρότυπο είναι σωστό; Ποιος εκτροφέας έχει τα καλύτερα σκυλιά; Ποιος όμιλος εκπροσωπεί πραγματικά τη φυλή; Ποιος πρόεδρος τσακώθηκε με ποιον; Ποιος αποχώρησε; Ποιος ίδρυσε άλλον όμιλο; Ποιος έχει δίκιο;

Ίσως όμως η ιστορία του Kangal μάς δείχνει ότι θέτουμε λάθος ερώτηση.

Γιατί ούτε οι Τούρκοι συμφώνησαν σε όλα. Απλώς κάποια στιγμή η επιβίωση και η διεθνής κατοχύρωση της φυλής έγινε μεγαλύτερη από τον εκτροφέα, μεγαλύτερη από τον όμιλο και μεγαλύτερη από τον καβγά.

Το κράτος δεν χρειάστηκε να αποφασίσει ποιος εκτροφέας είχε το μεγαλύτερο εγώ. Χρειάστηκε να αποφασίσει εάν θεωρεί τον συγκεκριμένο γενετικό πληθυσμό κομμάτι της κληρονομιάς του.

Και αποφάσισε ότι τον θεωρεί.

Έφτιαξε υποδομές, διατήρησε σκύλους, έβαλε επιστήμονες να τους μελετήσουν, δημιούργησε πρότυπο, προστάτευσε γενετικό υλικό, έβαλε πανεπιστήμιο στο παιχνίδι, έφτιαξε κυνολογικό μηχανισμό, μπήκε στην FCI και συνέχισε μέχρι το τέλος.

Αυτό είναι το πραγματικό μάθημα του Kangal.

Όχι ότι οι Τούρκοι αγαπούν περισσότερο τους σκύλους τους. Όχι ότι έχουν καλύτερους εκτροφείς. Και σίγουρα όχι ότι δεν τσακώνονται.

Το μάθημα είναι πολύ πιο απλό: μπορείς να τσακώνεσαι για το πώς θα προστατεύσεις κάτι χωρίς να τσακώνεσαι για το αν τελικά θα το προστατεύσεις.

Και ίσως αυτό είναι το σημείο στο οποίο ο Τούρκος γείτονάς μας έκανε κάτι σωστά.

Πηγές και βιβλιογραφία

• Fédération Cynologique Internationale – Διεθνής Κυνολογική Ομοσπονδία (FCI) — Επίσημη καταχώριση Kangal Shepherd Dog, αριθμός προτύπου 331. Περιλαμβάνει χώρα προέλευσης, ταξινόμηση και σημερινό καθεστώς της φυλής.
• FCI, Standard No. 331 – Kangal Shepherd Dog — Το πλήρες ισχύον διεθνές πρότυπο. Ιδιαίτερα σημαντικό για την επίσημη περιγραφή της ιστορικής προέλευσης, της λειτουργίας και της πολιτιστικής σημασίας της φυλής.
• FCI, “Çoban Köpeği (331): change in the breed name and new standard”, 2018 — Επίσημη ανακοίνωση της αλλαγής ονομασίας και της έγκρισης του νέου προτύπου στις 15 Ιουνίου 2018.
• FCI / KIF, ανακοίνωση 1 Αυγούστου 2018 — Οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή του νέου προτύπου και τη μετατροπή σκύλων που προηγουμένως ήταν καταχωρισμένοι ως Anatolian Shepherd Dog.
• FCI Annual Reports 2015, 2016, 2017 — Τεκμηριώνουν τη θεσμική εξέλιξη της τουρκικής KIF μέσα στην FCI και την αποδοχή της ως πλήρους μέλους το 2017.
• Köpek Irkları ve Kinoloji Federasyonu – Ομοσπονδία Φυλών Σκύλων και Κυνολογίας της Τουρκίας (KIF) — Επίσημη ιστορία και παρουσίαση της τουρκικής κυνολογικής ομοσπονδίας. Περιγράφει τις εργασίες για πρότυπα, γενετική χαρτογράφηση και διεθνή κατοχύρωση γηγενών τουρκικών φυλών.
• Καταστατικό KIF — Ιδιαίτερα σημαντική πρωτογενής πηγή, καθώς περιλαμβάνει ως καταστατικό σκοπό την αναγνώριση και διεθνή καταχώριση των αυτόχθονων τουρκικών φυλών στο όνομα της Τουρκίας και κατά προτεραιότητα μέσω της FCI.
• TİGEM – Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü – Γενική Διεύθυνση Αγροτικών Επιχειρήσεων — Επίσημα στοιχεία για τα κρατικά προγράμματα εκτροφής Kangal και Akbaş, την έναρξη οργανωμένης εκτροφής στο Karacabey από το 1992, τη γενεαλογική παρακολούθηση και τη σημερινή προστασία των πληθυσμών.
• Ulaş Tarım İşletmesi – Αγροτική Επιχείρηση Ulaş / TİGEM — Επίσημα στοιχεία για τη διατήρηση και εκτροφή Kangal στη Sivas ως μέρος της προστασίας των ζωικών γενετικών πόρων της Τουρκίας.
• Tarım ve Orman Bakanlığı – Υπουργείο Γεωργίας και Δασών της Τουρκίας — Ανακοινώσεις σχετικά με τη διατήρηση Kangal και Akbaş ως σημαντικών γενετικών πόρων της Ανατολίας και την επίσκεψη του υπουργού Bekir Pakdemirli στο Karacabey το 2018.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi – Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας (TBMM) — Κοινοβουλευτικά έγγραφα σχετικά με τη νομοθετική προστασία εγχώριων ζωικών γενετικών πόρων. Ο Kangal αναφέρεται ονομαστικά μεταξύ χαρακτηριστικών τοπικών πληθυσμών που πρέπει να προστατεύονται.
• Türk Standardları Enstitüsü – Τουρκικό Ινστιτούτο Προτύπων, TS 12172 Kangal Köpeği Standardı, 1997 — Το τουρκικό εθνικό πρότυπο του Kangal πριν από την αλλαγή του διεθνούς προτύπου της FCI.
• Kangal Kaymakamlığı – Επαρχιακή Διοίκηση Kangal — Ιστορικά στοιχεία για τη φυλή, την τοπική παράδοση, τις ενέργειες κατοχύρωσης του 2001–2002 και τις πρωτοβουλίες προστασίας και προβολής της.
• Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Kangal Köpeği Araştırma ve Yetiştirme Merkezi – Κέντρο Έρευνας και Εκτροφής Σκύλου Kangal του Πανεπιστημίου Cumhuriyet της Sivas — Επίσημη ιστορία του πανεπιστημιακού κέντρου, το οποίο ιδρύθηκε το 2005 με θεσμικά καθορισμένους στόχους έρευνας, επιλογής και διατήρησης.
• TAGEM – Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü – Γενική Διεύθυνση Αγροτικής Έρευνας και Πολιτικών — Στοιχεία για το εθνικό πρόγραμμα καταγραφής και χαρακτηρισμού αυτόχθονων ζωικών γενετικών πόρων και τη χρήση μορφολογικών και μοριακών γενετικών μεθόδων.
• Altunok et al., “Genetic evidence for the distinctness of Kangal dogs”, 2005 — Γενετική μελέτη με 100 μικροδορυφορικούς δείκτες που υποστήριξε τη γενετική διαφοροποίηση των Kangal από άλλους εξεταζόμενους τουρκικούς πληθυσμούς σκύλων.
• Μελέτες μιτοχονδριακού DNA Kangal και Akbaş, Middle East Technical University και συναφείς δημοσιεύσεις, 2005–2009 — Έρευνες πάνω στη γενετική δομή και τις σχέσεις των αυτόχθονων τουρκικών σκύλων.
• “Genetic variability among native dog breeds in Turkey”, Turkish Journal of Biology, 2013 — Μελέτη 141 σκύλων με 20 γενετικούς δείκτες. Υποστήριξε τη διάκριση Kangal και Akbaş και αμφισβήτησε επιστημονικά τη συγχώνευση διαφορετικών τουρκικών ποιμενικών πληθυσμών κάτω από έναν γενικό Anatolian/Turkish Shepherd.
• Έρευνα συμπεριφοράς Kangal σε πραγματικά κοπάδια, Applied Animal Behaviour Science, 2018 — Μελέτη 24 εργασιακών Kangal σε κοπάδια 250–500 προβάτων, με χρήση μεταξύ άλλων δορυφορικής καταγραφής της κίνησης.
• Royal Kennel Club, Ηνωμένο Βασίλειο – Turkish Kangal Dog — Χρήσιμη ανεξάρτητη κυνολογική πηγή για την ξεχωριστή αναγνώριση του Turkish Kangal στη Βρετανία και την ιστορική διαμάχη γύρω από Kangal και Anatolian Shepherd.
• American Kennel Club – Anatolian Shepherd Dog — Χρήσιμη ως αντίθετη διεθνής περίπτωση: το αμερικανικό σύστημα εξακολουθεί να αναγνωρίζει Anatolian Shepherd Dog, γεγονός που δείχνει ότι η απόφαση της FCI δεν εξαφάνισε τη διεθνή κυνολογική διαφωνία.
• Ιστορικές πηγές και πρακτικά του 1ου Διεθνούς Συμποσίου Kangal, 2003 — Εργασίες για την ιστορία, τη μορφολογία, τα προβλήματα διατήρησης και την εφαρμογή μοριακών μεθόδων στη διερεύνηση της φυλής.

Χρήστος Κούτσης
Εκπαιδευτής Σκύλων