← Όλα τα άρθρα

Ο τίτλος είναι σκόπιμα clickbait. Το άρθρο όμως δεν πρόκειται να ακολουθήσει την ίδια λογική.

Και γι’ αυτό ξεκαθαρίζω από την αρχή κάτι: Δεν υπάρχει καμία απόλυτη αλήθεια στην εκπαίδευση σκύλων. Καμία απόλυτη μεθοδολογία και καμία προσέγγιση που μπορεί να δώσει απαντήσεις σε ένα ζήτημα τόσο πολυπαραγοντικό, το οποίο μάλιστα δεν αφορά αποκλειστικά τον σκύλο.

Όσο συνεχίζεται η αντιπαράθεση γύρω από το ποια μεθοδολογία είναι η σωστή, τόσο θα συνεχίζουμε να παραβλέπουμε ορισμένες κρίσιμες παραμέτρους. Και παρά την πρόοδο της επιστήμης, εξακολουθούμε να ερχόμαστε αντιμέτωποι με σοβαρά ατυχήματα. Το εάν αυτά παρουσιάζουν πραγματική αύξηση, και σε ποια κλίμακα, απαιτεί τεκμηρίωση. Το βέβαιο είναι ότι ο διάλογος που διεξάγεται σήμερα δεν φαίνεται ικανός να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στην πραγματική του διάσταση.

Γιατί σε κάθε σχεδόν συζήτηση παραβλέπεται ο ίδιος παράγοντας: ο κηδεμόνας, ο άνθρωπος, η οικογένεια.

Οι άνθρωποι δεν είναι όλοι ίδιοι. Δεν έχουν μεγαλώσει με την ίδια μόρφωση, δεν μοιράζονται τις ίδιες αξίες, δεν αντιμετωπίζουν τις ίδιες δυσκολίες και δεν δέχονται την ίδια πίεση από το περιβάλλον τους.

Δεν κάνουν όλοι γιόγκα και τάι τσι αναζητώντας την απόλυτη εσωτερική γαλήνη. Πολλοί παλεύουν καθημερινά να επιβιώσουν μέσα σε ένα κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον που συχνά γίνεται εξαιρετικά βίαιο απέναντι στον πολίτη.

Και αυτή η ένταση μεταφέρεται αναπόφευκτα μέσα στα σπίτια.

Εκεί λοιπόν καλείται ο εκπαιδευτής σκύλων να παρέμβει. Να βρει τον τρόπο ώστε να λειτουργήσει μια ομάδα που αποτελείται από δύο διαφορετικά είδη. Το ένα μπορεί να έχει εξασφαλίσει σχεδόν όλες τις βασικές ανάγκες επιβίωσής του, ενώ το άλλο αγωνίζεται καθημερινά για να τα βγάλει πέρα.

Πόσο εύκολο είναι να μιλάμε για ιδανικές συμπεριφορές όταν αγνοούμε τις πραγματικές συνθήκες ζωής των ανθρώπων;

Έπειτα από είκοσι χρόνια επαγγελματικής ενασχόλησης, γνωρίζω πολύ καλά ότι οι συνθήκες μιας οικογένειας δεν παραμένουν σταθερές. Ένας άνθρωπος που σήμερα ανταποκρίνεται πλήρως στις ανάγκες του σκύλου του, αύριο μπορεί να αντιμετωπίσει ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας που δεν θα του επιτρέπει ούτε να τον βγάλει βόλτα.

Είναι πολύ εύκολο να τον κατηγορήσεις. Πολύ δυσκολότερο να κατανοήσεις πόσο απότομα μπορεί να ανατραπεί η ζωή ενός ανθρώπου.

Και πριν προλάβουν κάποιοι να προτείνουν να δοθεί ο σκύλος κάπου αλλού, ας δοκιμάσουν πρώτα οι ίδιοι να αποχωριστούν ένα ζώο με το οποίο έχουν μοιραστεί δέκα χρόνια ζωής.

Θα μπορούσα να αναφέρω εκατοντάδες καταστάσεις που μπορεί να βιώνει ένα σπίτι και οι οποίες σχεδόν ποτέ δεν εμφανίζονται στις δημόσιες συζητήσεις περί εκπαίδευσης σκύλων. Χωρισμοί, οικογενειακές συγκρούσεις, οικονομικά προβλήματα, ανεργία, ασθένειες, απώλειες, καθημερινές εντάσεις. Καταστάσεις που επηρεάζουν τις σχέσεις, τη συμπεριφορά και τη λειτουργία ολόκληρης της οικογένειας.

Ίσως κάποιοι απαντήσουν: «Εμένα η δουλειά μου είναι να μάθω πέντε πράγματα στον σκύλο».

Η δική μου απάντηση είναι απλή: Ο σκύλος δεν είναι υπολογιστής για να του εγκαταστήσεις ένα πρόγραμμα.

Ό,τι κι αν του μάθεις, όσο καλά κι αν αποδώσει κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης, θα επιστρέψει στην καθημερινότητά του, στην οικογένειά του και στις συνθήκες μέσα στις οποίες ζει.

Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο τι θα μάθεις στον σκύλο. Είναι τι θα μάθεις σε όλους. Πώς θα καταφέρεις να δημιουργήσεις μια λειτουργική σχέση και να βρεις την απαραίτητη ισορροπία ανάμεσα στα μέλη αυτής της ομάδας.

Γιατί η εκπαίδευση δεν τελειώνει τη στιγμή που ο σκύλος εκτελεί σωστά μια εντολή. Η πραγματική δοκιμασία ξεκινά όταν επιστρέφει στο σπίτι του.

Οι απαντήσεις δεν είναι τόσο εύκολες. Και σίγουρα δεν χωρούν σε τρίλεπτα βίντεο.

Εάν κάθε πλευρά επιθυμεί να συνεχίσει το marketing της επαγγελματικής της σταδιοδρομίας, ανεξάρτητα από τη μεθοδολογία που εκπροσωπεί, μπορεί ασφαλώς να το κάνει.

Αν όμως θέλουμε πραγματικά να αναλύσουμε το πρόβλημα, οφείλουμε πρώτα να αναγνωρίσουμε τις αντιφάσεις μας.

Δεν μπορούμε να επικαλούμαστε την επιστήμη σαν να αποτελεί ένα αμετάβλητο σύνολο απόλυτων αληθειών. Η ίδια η επιστημονική πρόοδος στηρίζεται στη διαρκή επανεξέταση των δεδομένων, στην αναθεώρηση προηγούμενων συμπερασμάτων και στην αναγνώριση όσων ακόμη δεν γνωρίζουμε.

Αυτό είναι το πλεονέκτημα της επιστήμης, όχι η αδυναμία της.

Όταν λοιπόν χρησιμοποιούμε την επιστήμη για να κλείσουμε μια συζήτηση αντί να την ανοίξουμε, στην πραγματικότητα ακυρώνουμε την ίδια τη φιλοσοφία της.

Δεν πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι επέλεξαν το επάγγελμα του εκπαιδευτή σκύλων θεωρώντας ότι θα λύσουν τα οικονομικά τους προβλήματα. Εκτός ίσως από εκείνους που το αντιμετωπίζουν ως μέρος ευρύτερων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

Πιστεύω ότι η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων εκπαιδευτών, ανεξάρτητα από τη μεθοδολογία που ακολουθεί, ξεκίνησε από την προσωπική της σύνδεση με αυτό το πλάσμα.

Αυτό είναι ένα κοινό σημείο εκκίνησης που έχουμε σχεδόν ξεχάσει.

Και ακριβώς επειδή δεν υπάρχει απόλυτη αλήθεια, όλοι θα πρέπει να κάνουν ένα βήμα πίσω.

Να ξεκινήσει επιτέλους ένας ουσιαστικός διάλογος έξω από τα κοινωνικά δίκτυα.

Φορείς υπάρχουν. Σύλλογοι υπάρχουν. Επαγγελματίες με εμπειρία, γνώσεις και διαφορετικές αντιλήψεις υπάρχουν.

Εκεί, σε έναν κοινό χώρο, πρέπει να ακουστούν όλες οι απόψεις. Με μία βασική προϋπόθεση: κανείς να μην προσέλθει με σκοπό να επιβάλει τη δική του αλήθεια.

Έχω προτείνει εδώ και καιρό, όταν ακόμη οι συνθήκες ήταν διαφορετικές, τη διοργάνωση ενός συνεδρίου με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των προσεγγίσεων στην εκπαίδευση σκύλων.

Όχι για να ανακηρυχθεί νικητής κάποια μεθοδολογία. Αλλά για να βρεθεί ένας κοινός σκοπός, να συμφωνηθούν κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και να δημιουργηθούν όροι υγιούς ανταγωνισμού.

Γιατί και ο ανταγωνισμός έχει τη δική του ευθύνη σε όσα συμβαίνουν σήμερα.

Υπάρχουν εκπαιδευτές που, την ώρα που εργάζονται με έναν σκύλο, σκέφτονται περισσότερο πώς θα τραβήξουν το επόμενο εντυπωσιακό πλάνο.

Δεν το αναφέρω για να τους καταλογίσω αποκλειστικά προσωπική ευθύνη. Είναι και αυτό χαρακτηριστικό της εποχής. Μιας εποχής στην οποία η εικόνα συχνά αποδεικνύεται εμπορικά σημαντικότερη από την ουσία.

Οι φωνές πολλαπλασιάζονται. Η δυνατότητα να δημιουργήσει οποιοσδήποτε ένα βίντεο είναι πλέον απεριόριστη. Οι δημόσιες αντιπαραθέσεις μετατρέπονται σε επαγγελματικό εργαλείο προβολής και ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται.

Αν δεν αλλάξουμε κατεύθυνση, κινδυνεύουμε να καταστρέψουμε το ίδιο μας το επάγγελμα.

Όπως ακριβώς έχουμε δει να συμβαίνει με φυλές σκύλων που γνώρισαν τεράστια εμπορική επιτυχία, όταν η ζήτηση και το οικονομικό όφελος άρχισαν να υπερισχύουν της ουσιαστικής ευθύνης απέναντι στο ζώο.

Η πρωτοβουλία για έναν πραγματικό διάλογο θα έπρεπε να είχε ήδη αναληφθεί.

Και οι πόρτες αυτού του διαλόγου δεν πρέπει να κλείσουν μέχρι να συμφωνήσουμε τουλάχιστον στα βασικά: στον κοινό σκοπό, στην επαγγελματική ευθύνη, στους κανόνες ανταγωνισμού και στην προστασία ανθρώπων και σκύλων.

Δεν χρειάζεται να συμφωνήσουμε σε όλα. Χρειάζεται να μάθουμε να συνυπάρχουμε επαγγελματικά, χωρίς να αντιμετωπίζουμε κάθε διαφορετική άποψη ως εχθρό.

Γιατί στο τέλος της ημέρας ο σκύλος δεν γνωρίζει τίποτα από μεθοδολογίες, επαγγελματικές αντιπαραθέσεις, αλγορίθμους και προβολές.

Ζει μέσα σε μια οικογένεια. Και αυτή η οικογένεια ζει μέσα σε μια κοινωνία.

Αν δεν κατανοήσουμε αυτή την πραγματικότητα, όσα βίντεο κι αν δημιουργήσουμε, όσες επιστημονικές έρευνες κι αν επικαλεστούμε, θα συνεχίσουμε να βλέπουμε μόνο ένα μέρος του προβλήματος.

Θέλετε λοιπόν να το λύσουμε πραγματικά;

Ή απλώς να συνεχίσουμε να παίζουμε το παιχνίδι της οικονομίας;