Χθες δημοσίευσα στο DogsMind.gr μια ενημερωτική αναφορά σχετικά με το νέο επαγγελματικό περίγραμμα του εκπαιδευτή σκύλων, το οποίο εκπονήθηκε υπό τον συντονισμό του ΙΝΕ ΓΣΕΕ και πιστοποιήθηκε από τον ΕΟΠΠΕΠ τον Νοέμβριο του 2025. Η δημοσίευση περιορίστηκε στην παρουσίαση του έργου, χωρίς οποιαδήποτε κριτική αξιολόγηση του περιεχομένου του, των επιστημονικών αναφορών ή των προϋποθέσεων που περιγράφονται για την άσκηση του επαγγέλματος.

Επέλεξα συνειδητά να μην τοποθετηθώ εκείνη τη στιγμή, καθώς θεώρησα απαραίτητο να εξετάσω προσεκτικά το σύνολο του κειμένου πριν διατυπώσω δημόσια οποιαδήποτε άποψη. Άλλωστε, ένα επαγγελματικό περίγραμμα που φέρει τη θεσμική πιστοποίηση ενός δημόσιου οργανισμού δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με την ίδια ευκολία που αντιμετωπίζουμε μια προσωπική τοποθέτηση ή ένα άρθρο γνώμης. Πρόκειται για υλικό που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί στην επαγγελματική κατάρτιση, στην αξιολόγηση δεξιοτήτων και ενδεχομένως στη διαμόρφωση μελλοντικών προϋποθέσεων επαγγελματικής δραστηριότητας.

Ωστόσο, η προσεκτικότερη εξέταση του περιεχομένου ανέδειξε ζητήματα που, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, υπερβαίνουν κατά πολύ το επίπεδο μιας συνηθισμένης επιστημονικής διαφωνίας ή μιας διαφορετικής επαγγελματικής προσέγγισης. Ορισμένες διατυπώσεις, αναφορές και προτεινόμενες προδιαγραφές δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα ως προς την τεκμηρίωσή τους, ενώ συγκεκριμένα σημεία αγγίζουν ζητήματα που συνδέονται με την ισότιμη πρόσβαση στην εργασία, την αναπηρία και αντιλήψεις κοινωνικού αποκλεισμού.

Για τον λόγο αυτό, σήμερα, 16 Οκτωβρίου 2026, απέστειλα επίσημη επιστολή στον ΕΟΠΠΕΠ, ζητώντας αναλυτικές διευκρινίσεις για συγκεκριμένα σημεία του εκπονήματος, τη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, την επιστημονική τεκμηρίωση ορισμένων ισχυρισμών, τα κριτήρια επιλογής των συντελεστών και τις διαδικασίες ελέγχου που προηγήθηκαν της πιστοποίησής του.

Παράλληλα, απευθύνθηκα στην Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία, στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία και στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Οργανώσεων για την Ψυχική Υγεία, ζητώντας να εξετάσουν συγκεκριμένες διατυπώσεις του κειμένου και να αξιολογήσουν εάν αυτές συνάδουν με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της πρόσβασης των ανθρώπων με αναπηρία στην επαγγελματική ζωή.

Ένα από τα ουσιώδη ερωτήματα που τέθηκαν αφορά την πραγματική χρήση του συγκεκριμένου επαγγελματικού περιγράμματος. Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν γνωρίζω εάν έχει αξιοποιηθεί από εκπαιδευτικούς οργανισμούς, εάν έχει ενσωματωθεί σε προγράμματα κατάρτισης ή εάν συγκεκριμένες διατυπώσεις του έχουν χρησιμοποιηθεί ως κριτήρια αξιολόγησης επαγγελματικών προσόντων. Δεν γνωρίζω επίσης εάν υπάρχει πρόσθετο επιστημονικό ή μεθοδολογικό υλικό, το οποίο δεν περιλαμβάνεται στη δημοσιευμένη έκδοση, ούτε εάν κατά την εκπόνηση υπήρξε συνεργασία με εξειδικευμένους επιστήμονες που θα μπορούσαν να τεκμηριώσουν ορισμένες από τις θέσεις που διατυπώνονται.

Ακριβώς επειδή αυτά τα στοιχεία δεν είναι γνωστά, θεωρώ υποχρέωσή μου να διατηρήσω τις αναγκαίες επιφυλάξεις μέχρι να λάβω τις επίσημες απαντήσεις. Δεν προτίθεμαι να αποδώσω προθέσεις στους συντάκτες, να προκαταλάβω την κρίση των αρμόδιων οργανισμών ή να παρουσιάσω ως αποδεδειγμένες παραλείψεις ζητήματα για τα οποία ενδέχεται να υπάρχουν στοιχεία που δεν έχω ακόμη στη διάθεσή μου.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια διάσταση που δεν μπορώ να αντιμετωπίσω αποκλειστικά ως δημοσιογράφος ή επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων.

Για μία δεκαετία υπηρέτησα το αναπηρικό κίνημα από τη θέση του υπευθύνου δημοσίων σχέσεων του Σωματείου Γονέων, Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Αναπηρία «Ερμής». Έζησα από κοντά την προσπάθεια ανθρώπων και οικογενειών να αντισταθούν σε κοινωνικά στερεότυπα, να διεκδικήσουν την ισότιμη συμμετοχή τους και να αποδείξουν ότι μια αναπηρία ή μια διάγνωση δεν επιτρέπεται να μετατρέπεται αυτομάτως σε ταυτότητα ανικανότητας.

Ίσως γι’ αυτό η ανάγνωση συγκεκριμένων αποσπασμάτων του επαγγελματικού περιγράμματος αποτέλεσε για μένα μία από τις δυσκολότερες στιγμές αυτής της διαδικασίας. Αναγνώρισα σε ορισμένες διατυπώσεις αντιλήψεις που μου θύμισαν τις δεκαετίες κατά τις οποίες αγωνιζόμασταν να απομακρύνουμε το στίγμα από την καθημερινότητα των ανθρώπων με αναπηρία και ψυχικές διαταραχές. Αντιλήψεις που πίστευα ότι, τουλάχιστον σε επίπεδο επίσημων επαγγελματικών και εκπαιδευτικών κειμένων, είχαμε αφήσει πίσω μας.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα που γεννά η συγκεκριμένη υπόθεση: μπορεί μια γενικευμένη κρίση για την επαγγελματική ικανότητα μιας ολόκληρης κατηγορίας ανθρώπων να αποκτά θέση σε ένα πιστοποιημένο επαγγελματικό περίγραμμα χωρίς σαφώς παρουσιασμένη επιστημονική αιτιολόγηση, εξατομικευμένα κριτήρια αξιολόγησης και εξέταση των διαφορετικών μορφών άσκησης του επαγγέλματος;

Η επιστημονική τεκμηρίωση δεν αποτελεί μια τυπική υποχρέωση που εξαντλείται στην παράθεση βιβλιογραφίας. Προϋποθέτει σαφήνεια, επαληθεύσιμες πηγές, οριοθέτηση των συμπερασμάτων και, κυρίως, επίγνωση των συνεπειών που μπορεί να έχει η διατύπωση ενός γενικού κανόνα όταν αυτός αφορά ανθρώπους και επαγγελματικά δικαιώματα.

Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, η δημοσιευμένη μορφή του συγκεκριμένου επαγγελματικού περιγράμματος δεν ανταποκρίνεται, σε ορισμένα κρίσιμα σημεία της, στο επίπεδο επιστημονικής τεκμηρίωσης που θα περίμενα από ένα επίσημα πιστοποιημένο έργο το 2026. Αυτή είναι η άποψή μου, την οποία θεωρώ αναγκαίο να διατυπώσω, χωρίς όμως να παραγνωρίζω ότι οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να έχουν την ευκαιρία να παρουσιάσουν τα στοιχεία τους και να απαντήσουν στα συγκεκριμένα ερωτήματα που τους έχουν τεθεί.

Η ανάγκη επανεξέτασης, επομένως, δεν συνιστά για μένα μια προσπάθεια αμφισβήτησης προσώπων. Αφορά την αξιοπιστία του ίδιου του έργου, την ευθύνη των οργανισμών που το εκπόνησαν και το πιστοποίησαν και, πάνω απ’ όλα, την ανάγκη να μη μετατραπούν επιστημονικά ανεπαρκώς αιτιολογημένες γενικεύσεις σε εκπαιδευτικές ή επαγγελματικές προϋποθέσεις.

Μέχρι να υπάρξουν οι επίσημες απαντήσεις, δεν θα προχωρήσω σε συνολική δημόσια παρουσίαση των ευρημάτων ή σε οριστικά συμπεράσματα για τις ενδεχόμενες συνέπειές τους. Θεωρώ ότι η σοβαρότητα των ζητημάτων επιβάλλει ακρίβεια, αυτοσυγκράτηση και τη δυνατότητα όλων των εμπλεκομένων να τοποθετηθούν με συγκεκριμένα στοιχεία.

Οι επιστολές έχουν αποσταλεί και το πλήρες εκπόνημα έχει τεθεί υπόψη των φορέων του αναπηρικού κινήματος. Αναμένω πλέον τις απαντήσεις, οι οποίες θα καθορίσουν και τη συνέχεια της δημοσιογραφικής διερεύνησης.

Γιατί, ανεξάρτητα από τις διαφορετικές απόψεις που μπορούν να υπάρχουν γύρω από την εκπαίδευση των σκύλων, θεωρώ ότι υπάρχει ένα όριο που δεν πρέπει να ξεπερνά κανένα επίσημο επαγγελματικό κείμενο: το όριο ανάμεσα στην επιστημονικά αιτιολογημένη αξιολόγηση των πραγματικών ικανοτήτων ενός ανθρώπου και στον αποκλεισμό του με βάση γενικευμένες αντιλήψεις για την κατάστασή του.

Και αυτό το όριο, ύστερα από τόσες δεκαετίες κοινωνικών αγώνων, οφείλουμε τουλάχιστον να το έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε.