Στην Ελλάδα δεν απαιτείται πιστοποίηση ψυχικής υγείας ούτε από έναν βουλευτή ούτε από έναν υπουργό ούτε από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Από ανθρώπους, δηλαδή, που καλούνται να λάβουν αποφάσεις οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν εκατομμύρια ζωές, ακόμη και να οδηγήσουν μια χώρα σε πόλεμο.

Κι όμως, στο πιστοποιημένο από τον ΕΟΠΠΕΠ επαγγελματικό περίγραμμα του εκπαιδευτή σκύλων διαβάζουμε:

«δεν υπάρχει δυνατότητα για απασχόληση ατόμων με νοητική υστέρηση ή έστω και ελαφριάς μορφής ψυχικές διαταραχές».

Πηγή: Επαγγελματικό Περίγραμμα Εκπαιδευτή/Εκπαιδεύτριας Σκύλων, ενότητα Α.6, σ. 15.

Πρόκειται για μια διατύπωση βαθιά αναχρονιστική, που παραπέμπει σε αντιλήψεις κοινωνικού αποκλεισμού και θεσμικού ρατσισμού απέναντι στους ανθρώπους με ψυχικές παθήσεις.

Η ψυχική ασθένεια δεν συνεπάγεται αυτομάτως ανικανότητα, έλλειψη αντίληψης ή υπευθυνότητας. Η επαγγελματική επάρκεια κρίνεται από τις πραγματικές δυνατότητες και την ικανότητα άσκησης συγκεκριμένων καθηκόντων, όχι από την ύπαρξη μιας ιατρικής διάγνωσης.

Ως άνθρωπος που εργάστηκα επί δέκα χρόνια δίπλα σε ανθρώπους με αναπηρίες, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων με ψυχικές αναπηρίες, αισθάνομαι και προσωπικά προσβεβλημένος όταν βρίσκομαι απέναντι σε ένα τέτοιο έγγραφο.

Όχι μόνο για το περιεχόμενό του, αλλά κυρίως γιατί μοιάζει να αγνοεί δεκαετίες αγώνων του αναπηρικού κινήματος για την καταπολέμηση του στίγματος, των προκαταλήψεων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Αγώνων που δόθηκαν για να πάψει η αναπηρία και η ψυχική ασθένεια να αντιμετωπίζονται ως ταυτόσημες με την ανικανότητα.

Τον ρατσισμό απέναντι στους ανθρώπους με ψυχικές παθήσεις τον συναντάμε καθημερινά, σε κάθε πλευρά της κοινωνικής και επαγγελματικής ζωής. Όταν όμως τέτοιες αντιλήψεις αποτυπώνονται σε επίσημα, πιστοποιημένα επαγγελματικά κείμενα, το ζήτημα παύει να αφορά απλώς τις προκαταλήψεις ορισμένων ανθρώπων. Αποκτά θεσμική διάσταση.

Ποια επιστημονική τεκμηρίωση επιτρέπει στους συντάκτες ενός επαγγελματικού περιγράμματος να αποκλείουν συλλήβδην ακόμη και ανθρώπους με ήπιες ψυχικές διαταραχές;

Και με ποια λογική μια ψυχιατρική διάγνωση μετατρέπεται σε γενικευμένο κριτήριο αποκλεισμού από την επαγγελματική δραστηριότητα;

Για τον λόγο αυτό έχουν ήδη ενημερωθεί οι αρμόδιες ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες των ατόμων με αναπηρία, προκειμένου να εξεταστεί σοβαρά το συγκεκριμένο ζήτημα.

Η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και το δικαίωμα στην εργασία δεν μπορούν να εξαρτώνται από προκαταλήψεις που παρουσιάζονται ως επαγγελματικές προδιαγραφές.

Η ψυχική ασθένεια δεν αποτελεί τεκμήριο επαγγελματικής ανικανότητας. Και κανένα επίσημο επαγγελματικό περίγραμμα δεν πρέπει να τη μετατρέπει σε τέτοιο.